Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej zapewnia Polakom prawo do podejmowania legalnej pracy w innych państwach członkowskich. Jednak z obawy przed napływem tanich pracowników "ze wschodu" w traktacie akcesyjnym ustalono możliwość stosowania ograniczeń w dostępie do rynków pracy w poszczególnych krajach w czasie trwania tzw. "okresów przejściowych".

Możliwość stosowania rozwiązań przejściowych zawarta została w Traktacie o Przystąpieniu do UE. Przewiduje on, że w okresie przejściowym będzie lub może być zawieszone stosowanie artykułów 1 - 6 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1612/68 w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty Europejskiej. Okresowe ograniczenia dotyczą pracowników, czyli osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Natomiast nie ma ograniczeń dla osób chcących pracować na własny rachunek , czyli osób prowadzących działalność gospodarczą.

Zgodnie z Traktatem ograniczenia w dostępie do pracy nie dotyczą jednak pewnych kategorii osób – np.: pracowników, którzy w dniu 1 maja 2004 roku byli dopuszczeni do pracy w danym państwie przez nieprzerwany okres 12 miesięcy (czyli posiadali zezwolenie lub kolejno po sobie następujące zezwolenia na pracę, pokrywające okres np.: od 1 czerwca 2003 do 1 czerwca 2004) oraz osób, które po 1 maja 2004 roku będą legalnie zatrudnione przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy. Pracownicy tacy korzystają z postanowień art. 1 - 6 Rozporządzenia 1612/68, ale tylko w państwie, w którym to zezwolenie na pracę uprzednio otrzymali i pod warunkiem, że nie opuszczą z własnej woli rynku pracy danego państwa. Oznacza to, że po legalnym przepracowaniu roku można zmienić pracodawcę i nie ma wymogu uzyskiwania zezwolenia na kolejną pracę w tym państwie.

Obywatele wszystkich państw UE/EOG, podejmujący legalną pracę w innym państwie członkowskim, mają takie same prawa i obowiązki jak pracownicy lokalni. Jakakolwiek dyskryminacja ze względu na obywatelstwo jest zakazana.
Analogiczne zasady są stosowane w pozostałych państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) – Norwegii, Islandii i Lichtensteinie.

1 maja 2004 r., w dniu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej na całkowite otwarcie swoich rynków pracy zdecydowały się tylko Irlandia, Szwecja i Wielka Brytania. Po upływie pierwszego, dwuletniego, etapu wprowadzonych okresów przejściowych, 1 maja 2006 r., swoje rynki pracy otworzyły: Finlandia, Grecja, Hiszpania i Portugalia. Także należąca do EOG Islandia postanowiła nie przedłużać ograniczeń. Oznacza to że obecnie Polacy mogą szukać i podejmować pracę bez ograniczeń w: Finlandii, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Portugalii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i na Islandii. Poza tym, już od maja 2004 r. swoje rynki pracy dla Polaków otworzyły prawie wszystkie kraje które razem z Polską przystąpiły do Unii, czyli: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Słowacja, Słowenia i Węgry. Tylko Malta zdecydowała się na wprowadzenie ograniczeń.